Optymalizacja warunków przechowywania i transportu próbek wody do badań w kierunku wykrywania bakterii z rodzaju Legionella.

B. Krogulska, R. Matuszewska - Zakład Higieny Komunalnej

Ze względu na stosunkowo skomplikowaną metodykę i wysokie koszty badań próbek wody w kierunku wykrywania bakterii z rodzaju Legionella, w kraju powinien istnieć jeden lub najwyżej 2-3 ośrodki specjalizujące się w tego typu badaniach. Ponieważ liczba bakterii w próbkach wody może się znacząco zmieniać, a transport do laboratorium analitycznego, zwłaszcza z odległych miejsc, może zabierać sporo czasu, podjęto badania mające na celu określenie optymalnej temperatury i czasu przechowywania próbek wody przeznaczonych do badań w kierunku wykrywania pałeczek Legionella. W badaniach zastosowano szczep wzorcowy ATCC 33152 L.pneumophila serotyp 1 oraz szczep L.pneumophila 1 wyizolowany ze środowiska wodnego (z kolekcji ZHK-PZH). Zawiesiny szczepów o określonej wg skali Mc Farlanda gęstości wprowadzono niezależnie do szklanych naczyń zawierających sterylną wodę wodociągową z dodatkiem środka neutralizującego obecny w wodzie chlor (0,1 ml, 10% Na2S2O3 na każde 125 ml wody). Zaszczepione próbki wody przechowywano w ciemności w temperaturze 6 °C-8 °C, 18 °C i 26°C-28°C. Posiewy na podłoże BCYE wykonywano bezpośrednio po wprowadzeniu zawiesiny pałeczek Legionella do wody, następnie po 6, 24, 48, 72 i 96 godzinach przechowywania próbek w określonych warunkach temperaturowych. W każdym z wariantów doświadczenia redukcję wprowadzonej liczby bakterii obserwowano już po 6 godzinach, być może było to spowodowane adsorpcją komórek na ściankach naczyń. Niezależnie od temperatury największy spadek liczby wykrywanych bakterii następował po 72 godzinach przechowywania próbek wody. Czas między pobraniem próbki, a wykonaniem badania w kierunku wykrywania bakterii z rodzaju Legionella (zagęszczanie próbki i posiew na odpowiednie podłoża) nie powinien zatem przekraczać 2 dni. Po 48 godzinach przechowywania próbek wody, najniższy stopień redukcji wyjściowej liczby bakterii (4,6%) zaobserwowano w temperaturze 26°C-28°C. Po tym samym czasie przechowywania zaszczepionych próbek wody w temperaturze 18°C oraz 6-8°C stopień redukcji liczby bakterii wynosił odpowiednio 11,1% i 34,6%. Z niniejszych badań wynika, że najkorzystniejsza temperatura przechowywania próbek wody zawierających bakterie z rodzaju Legionella wynosi 26°C-28°C. Należy jednak wziąć pod uwagę, że były to badania modelowe prowadzone na wodzie, w której obecne były tylko pałeczki Legionella, nie można jednak wykluczyć, że w próbkach wód naturalnych bądź użytkowych tak wysoka temperatura powodowałaby obfity wzrost mikroflory towarzyszącej utrudniający izolację bakterii z rodzaju Legionella. Wyjaśnienie tego problemu wymaga dalszych badań. Do tego czasu zaleca się, aby próbki wody przeznaczone do badań w kierunku wykrywania pałeczek Legionella transportowane były w temperaturze nie niższej niż 8°C i nie wyższej niż 18°C, nie dłużej niż 48 godzin.