pzh@pzh.gov.pl

Podstawowe funkcje zdrowia publicznego (Essential Public Health Operations, EPHOs) cz. 3

EPHO 7. Zapewnienie odpowiedniej i kompetentnej kadry zdrowia publicznego.

Siódma funkcja zdrowia publicznego dotyczy działań podejmowanych w celu zapewnienia kompetentnej kadry zdrowia publicznego. Podstawowe znaczenie dla rozwoju ZP ma kompetentna kadra, czyli zespół ludzi z odpowiednią wiedzą oraz umiejętnościami przełożenia polityk, teorii oraz wyników badań naukowych na działania praktyczne w celu poprawy stanu zdrowia społeczeństwa oraz ograniczania nierówności w zdrowiu.

Zasoby kadrowe zdrowia publicznego to wszyscy ci, którzy realizują podstawowe funkcje zdrowia publicznego, niezależnie od charakteru instytucji, w której są zatrudnieni.                

W obszarze zdrowia publicznego pracuje wiele grup profesjonalnych takich jak: lekarze, lekarze dentyści, pielęgniarki, położne, pracownicy socjalni, dietetycy, farmaceuci, osoby zajmujące się oświatą zdrowotną, antropolodzy, psycholodzy, socjolodzy, architekci, inżynierowie sanitarni, ekonomiści, politolodzy, epidemiolodzy, biostatystycy, menadżerowie różnych szczebli, prawnicy, diagności laboratoryjni oraz specjaliści z wielu innych dziedzin.

EPHO 8. Zapewnienie trwałej struktury organizacyjnej i finansowania zdrowia publicznego.

Ósma funkcja zdrowia publicznego (EPHO 8) ma na celu zapewnienie zrównoważonego rozwoju organizacji i struktur finansowania dla realizacji poszczególnych działań zdrowia publicznego, podejmowanych w celu maksymalizacji efektu zdrowotnego.

Zadania określone w ustawie o zdrowiu publicznym są realizowane przez organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne, w tym agencje wykonawcze, a także jednostki samorządu terytorialnego, realizujące zadania własne polegające na promocji lub ochronie zdrowia. W realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego mogą uczestniczyć także podmioty, których cele statutowe lub przedmiot działalności dotyczą spraw objętych zadaniami określonymi w art. 2 ustawy o zdrowiu publicznym, w tym organizacje pozarządowe i podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Dla zapewnienia wysokiej jakości opieki i poprawy poziomu zdrowia niezbędne jest odpowiednie finansowanie i struktura systemów ochrony zdrowia, skupionych na człowieku i korzystających z rozwiązań o udowodnionej skuteczności.

Wymaga to reorientacji systemów ochrony zdrowia, które powinny: (a) kłaść duży nacisk na profilaktykę, (b) dbać o stałą poprawę jakości, (c) integrować świadczenia usług zdrowotnych, (d) zapewnić ciągłość opieki, (e) wspierać samoopiekę pacjentów, (f) przenieść świadczenie usług opiekuńczych możliwie najbliżej domu pacjenta przy zachowaniu bezpieczeństwa i efektywności kosztowej świadczeń.

EPHO 9. Rzecznictwo, komunikacja i społeczna mobilizacja dla zdrowia.

Komunikacja w kontekście zdrowia to sztuka i technika informowania, wpływania oraz motywowania indywidualnych, instytucjonalnych oraz publicznych odbiorców na tematy związane ze zdrowiem. Zakres komunikacji zdrowotnej obejmuje profilaktykę chorób, promocję zdrowia, politykę prozdrowotną, jak również jakość życia oraz sytuację zdrowotną ludności.

To połączenie wielu metod w celu wywołania zainteresowania daną kwestią lub zwiększenia skuteczności oddziaływania na zachowania zdrowotne, normy społeczne, upodmiotowienie, budowanie wsparcia społecznego czy politycznego. Wykorzystuje plakaty, ulotki, broszury, spoty TV, audycje radiowe, sesje edukacyjne, poradnictwo indywidualne, imprezy, media społecznościowe, itp.

Celem działań rzeczniczych jest argumentowanie za, zmiana postaw, wpływanie na decyzje i działania społeczności oraz rządów, które mają kontrolę nad zasobami wpływającymi na zdrowie oraz tworzenie warunków, które sprzyjają zdrowiu. Rzecznictwo zdrowotne stanowi jedną z trzech głównych strategii promocji zdrowia i wykorzystuje różne metody działania, m.in. wykorzystanie mediów, mobilizacja społeczności poprzez np. poszukiwanie partnerów i budowanie koalicji, udział w konsultacjach społecznych, prowadzenie debaty publicznej.

EPHO 10. Rozwijanie badań naukowych w dziedzinie zdrowia publicznego w celu prowadzenia polityki i praktyki.

Dziesiąta funkcja zdrowia publicznego (EPHO 10) dotyczy rozwoju badań naukowych w dziedzinie zdrowia publicznego dla potrzeb polityki oraz praktyki.

Badania w dziedzinie zdrowia publicznego służą rozpoznaniu czynników, które mają wpływ na zdrowie populacji i/lub określeniu efektywnych interwencji zmierzających do poprawy zdrowia, jakości życia, wydłużenia życia w zdrowiu i ograniczaniu społecznych nierówności w zdrowiu.

Badania w dziedzinie zdrowia publicznego poszukują nowej, dającej się uogólnić wiedzy i są nastawione na cel jakim jest ochrona, promocja i poprawa zdrowia ludzi.

W ostatnich latach coraz silniejszy akcent kładzie się na wykorzystanie wiedzy/badań/dowodów do tworzenia polityki zdrowotnej, strategii, planów i programów. Żądania, aby działania praktyczne powiązać z wynikami badań formułowane są w różnych obszarach systemu zdrowotnego, w tym również w zdrowiu publicznym.

Autorzy: Katarzyna Lewtak, Dorota Cianciara, Ewa Urban, Małgorzata Gajewska, Maria Piotrowicz