Badanie wpływu żywienia na występowanie wielu chorób przewlekłych
W ramach działania Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH-PIB prowadzone jest ogólnopolskie badanie naukowe, które ma na celu zrozumienie, jak sposób żywienia i jakość żywności wpływają na rozwój wielochorobowości w zakresie chorób dietozależnych – czyli współistnienia kilku dietozależnych chorób przewlekłych u jednej osoby. Badanie ma na celu sprawdzenie również czy edukacja żywieniowa może poprawić stan zdrowia osób już zmagających się z takimi schorzeniami.
Naukowcy skupiają się na chorobach, których rozwój i przebieg związany jest ze sposobem żywienia, takich jak:
- cukrzyca typu 2,
- otyłość,
- nadciśnienie tętnicze,
- choroby serca i miażdżyca,
- choroby wątroby (np. stłuszczenie),
- nowotwory (m.in. jelita grubego, żołądka, piersi).
Badanie ma również umożliwić ocenę czy zawartość zanieczyszczeń i substancji dodatkowych w żywności i narażenie na nie mogą stanowić ryzyko dla zdrowia, szczególnie u osób, których dieta odbiega od zaleceń żywieniowych.
Dlaczego jest to ważne?
Wielochorobowość, tj. jednoczesne występowanie kilku chorób, np. cukrzycy, nadciśnienia i otyłości, to coraz powszechniejszy problem. Może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, obniżenia jakości życia i zwiększonego obciążenia systemu opieki medycznej. Badania pokazują, że osoby z wielochorobowością są bardziej narażone na powikłania i przedwczesny zgon.
Jakie cele ma badanie?
- Ocena wpływu diety na wielochorobowość – czy nieprawidłowe odżywianie zwiększa ryzyko rozwoju wielu chorób jednocześnie?
- Analiza skuteczności edukacji żywieniowej – czy zmiana nawyków żywieniowych poprawia wyniki zdrowotne u osób z chorobami dietozależnymi?
- Badanie narażenia na zanieczyszczenia żywności – czy osoby jedzące niezdrowo są bardziej narażone na szkodliwe działanie substancji obcych w żywności?
Metodologia badania
Badanie będzie realizowane w innowacyjnym modelu łączącym elementy obserwacyjne i interwencyjne. Przyjęto następującą strukturę:
Projekt badania:
- Typ: prospektywne badanie kohortowe z elementem interwencji
- Czas trwania: 2025-2031
- Trzy ramiona badawcze:
- Ramię 1 – reprezentatywna próba 6000 dorosłych Polaków (18-64 lat)
- Ramię 2 – grupa interwencyjna (edukacja żywieniowa)
- Ramię 3 – grupa kontrolna
Harmonogram i procedury
1.
Faza początkowa (2025-2026):
- Rekrutacja uczestników
- Kompleksowa ocena wyjściowa:
- Wywiady żywieniowe (w tym analiza zdjęć posiłków z wykorzystaniem technik komputerowych)
- Pomiary antropometryczne (waga, wzrost, obwody talii i bioder)
- Badania biochemiczne krwi
- Analiza danych NFZ dotyczących rozpoznanych chorób
2.
Faza interwencji (2026-2029):
- Wdrożenie programu edukacji żywieniowej online dla ramienia 2
- Regularny monitoring grupy interwencyjnej i kontrolnej
3.
Faza końcowa (2030-2031):
-
- Ponowne przeprowadzenie wywiadów żywieniowych, pomiarów antropometrycznych i badań biochemicznych krwi
- Analiza porównawcza wyników
Dla kogo jest to istotne?
Wyniki tego badania mogą pomóc w lepszym zrozumieniu, jak dieta wpływa na zdrowie publiczne. Mogą też przyczynić się do opracowania skuteczniejszych programów profilaktycznych i żywieniowych zaleceń dla osób zagrożonych wielochorobowością.
Badanie jest prowadzone wśród dorosłych mieszkańców Polski, a jego wyniki mogą mieć znaczenie dla przyszłych działań w dziedzinie zdrowia i żywienia.
Żywieniowe i żywnościowe czynniki ryzyka wielochorobowości w zakresie chorób dietozależnych oraz ocena wpływu edukacji żywieniowej na zmianę nawyków żywieniowych i poprawę parametrów zdrowotnych w profilaktyce wielochorobowości w populacji dorosłych w Polsce. Projekt finansowany przez Agencję Badań Medycznych ze środków Budżetu Państwa w ramach konkursu „Konkurs otwarty na realizację badań epidemiologicznych dotyczących wielochorobowości”.