Nowotwory to jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny. Choć klasyczne metody terapii – leczenie chirurgiczne, chemioterapia i radioterapia – wciąż odgrywają kluczową rolę, coraz częściej okazują się niewystarczające, zwłaszcza w przypadku zaawansowanej choroby nowotworowej oraz opornej na klasyczną terapię. Dlatego naukowcy na całym świecie rozwijają immunoterapie, które dodatkowo, zamiast bezpośrednio niszczyć guz, stymulują układ odpornościowy pacjenta do długotrwałej walki z chorobą.

Jednym z obiecujących kierunków badań są wirusy onkolityczne – specjalnie zaprojektowane wirusy zdolne do selektywnego zakażania komórek nowotworowych. Po wniknięciu do guza wirusy te namnażają się, prowadząc do rozpadu komórek raka, jednocześnie wywołując silny sygnał alarmowy dla układu odpornościowego.

Badania prowadzone w NIZP PZH – PIB

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB jest kluczowym ośrodkiem, który rozwija innowacyjne terapie w zakresie immuno-onkologii. To właśnie tutaj prowadzone są zaawansowane badania łączące wirusologię, biologię molekularną i medycynę translacyjną. Celem jest opracowanie nowych strategii leczenia, które będą nie tylko skuteczne, ale także lepiej tolerowane przez pacjentów i charakteryzujące się wysokim profilem bezpieczeństwa.

Kierownikiem oraz pomysłodawcą prowadzonych badań jest dr hab. Łukasz Kuryk, specjalista w dziedzinie immuno-onkologii i wirusoterapii nowotworów. Łączy on doświadczenie akademickie z wieloletnią praktyką w sektorze biotechnologicznym, co pozwala mu skutecznie przenosić odkrycia laboratoryjne na terapie kliniczne. Jego zespół projektuje onkolityczne adenowirusy nowej generacji, które niszczą guz i jednocześnie wzmacniają odpowiedź immunologiczną organizmu.

Na co wskazują wyniki badań?

Wyniki badań zespołu pracującego nad wirusami onkolitycznymi są bardzo obiecujące. W modelach przedklinicznych wykazano, że:

• onkolityczne adenowirusy znacząco hamują wzrost guzów,
• silnie zwiększają napływ limfocytów T do mikrośrodowiska guza.

Efekty dające nadzieję obserwuje się przy łączeniu wirusów onkolitycznych z immunoterapią opartą na inhibitorach punktów kontrolnych (np. anty-PD-1). W tego typu terapiach skojarzonych dochodzi do głębokiej przebudowy mikrośrodowiska guza – z tzw. „zimnego”, niewidocznego dla układu odpornościowego, w „gorący”, silnie atakowany przez komórki immunologiczne.

Od laboratorium do terapii

Badania prowadzone w NIZP PZH – PIB mają charakter translacyjny – ich celem nie jest wyłącznie publikowanie wyników, ale realne przygotowanie terapii do dalszych etapów rozwoju rozwiązania terapeutycznego. To właśnie takie podejście sprawia, że prace zespołu dr. hab. Łukasza Kuryka wpisują się w światowy nurt tworzenia terapii nowej generacji, które w przyszłości mogą zmienić standardy leczenia nowotworów.

Badania finansowane ze środków publicznych dla dobra społeczeństwa

Istotnym elementem tych prac jest fakt, że badania prowadzone w NIZP PZH – PIB są finansowane ze środków publicznych, w ramach prestiżowych konkursów:

• SONATA Narodowego Centrum Nauki (NCN) – wspierającego nowatorskie badania podstawowe i przedkliniczne,
• LIDER Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) – ukierunkowanego na projekty o dużym potencjale wdrożeniowym i znaczeniu społecznym.

Finansowanie to umożliwia realizację projektów naukowych służących zarówno rozwojowi wiedzy, jak i przyszłym potrzebom pacjentów, wzmacniając rolę nauki w tworzeniu innowacyjnych terapii przeciwnowotworowych w służbie społeczeństwu

Zobacz, jak to działa – materiał wideo

Osoby zainteresowane praktycznym wymiarem opisanych badań oraz mechanizmem działania wirusów onkolitycznych mogą zapoznać się z krótkim materiałem wideo, który w przystępny sposób pokazuje ideę terapii i jej potencjał kliniczny: