Diagnostyka ludzkiej granulocytarnej anaplazmozy (zakażenie Anaplasma phagocytophilum)

Tagi: anaplazmoza, Anaplasma phagocytophilum, choroby przenoszone przez kleszcze

Informacje o chorobie / zakażeniu

Anaplazmoza to choroba odkleszczowa, charakteryzująca się wysoką gorączką, której towarzyszą bóle mięśni, ogólne osłabienie i złe samopoczucie. Zakażenie może przebiegać z różnym nasileniem, od przypadków bezobjawowych do ciężkich, w których obserwuje się spadek ciśnienia krwi, zaburzenia oddychania, ostrą niewydolność nerek, krwawienia z przewodu pokarmowego, zapalenie mózgu i opon mózgowych, powikłane ciężkimi zakażeniami oportunistycznymi. Zajęcie ośrodkowego układu nerwowego może objawiać się zaburzeniami świadomości, atakami padaczkowymi, śpiączką. Objawom tym towarzyszy leukopenia, trombocytopenia, podwyższone stężenie kreatyniny i wzrost aktywności aminotransferaz w surowicy krwi. Ze względu na brak charakterystycznych objawów rozpoznanie kliniczne nie jest możliwe. Na anaplazmozę może wskazywać stwierdzenie leukopenii i trombocytopenii oraz podwyższenie stężenia kreatyniny i aktywności aminotransferaz w surowicy krwi w połączeniu z wywiadami epidemiologicznymi.

Grupy szczególnie narażone na zakażenie: pracownicy leśni, myśliwi oraz osoby pracujące w terenie, zbieracze runa leśnego, żołnierze, osoby posiadające przydomowe ogródki, biolodzy.

Informacja o badaniu:

• Anaplazmoza (zakażenie Anaplasma phagocytophilum) – Immunoblot – oznaczanie przeciwciał klasy IgM
• Anaplazmoza (zakażenie Anaplasma phagocytophilum) – Immunoblot – oznaczanie przeciwciał klasy IgG

Badanie metodą Immunoblot polega na wykrywaniu w surowicy krwi przeciwciał klasy IgM i/lub IgG dla swoistych antygenów: p44, Asp62, OmpA.  Znamienne poziomy przeciwciał wykrywane są zwykle po 14 dniach od zakażenia. Materiał do badań: surowica krwi (2 ml).

Informacja o badaniu:

• Anaplazmoza (zakażenie Anaplasma phagocytophilum) – diagnostyka zakażeń metodą PCR

Badanie polega na wykrywaniu materiału genetycznego Anaplasma phagocytophilum bytujących w postaci wtrętów, tzw. moruli w leukocytach  metodą PCR. Metoda ta znajduje zastosowanie w wykrywaniu i identyfikacji rzadkich patogenów występujących w tkankach w niewielkiej liczbie. Materiał: krew pełna pobrana na EDTA  (4 ml).

Diagnostyka babeszjozy

Tagi: babeszjoza, piroplazmoza, Babesia spp.

• Babeszjoza (Babesia) – Badanie mikroskopowe krwi w kierunku babeszjozy; gruba kropla + cienki rozmaz
• Babeszjoza (Babesia) – Badanie molekularne krwi

Informacje o chorobie/ zarażeniu:

Babeszjoza jest niezwykle rzadką chorobą u ludzi wywoływaną przez pierwotniaki z rodzaju Babesia przenoszone przez kleszcze. Pasożyty namnażają się wewnątrz erytrocytów, powodując ich rozpad (hemolizę). Objawami są m.in. gorączka, dreszcze, niedokrwistość hemolityczna, hemoglobinuria. Choroba jest szczególnie groźna u osób po usunięciu śledziony, leczonych immunosupresyjnie lub z niedoborami odporności

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: osoby przebywające w środowisku występowania kleszczy, lesnicy

Babeszjoza (Babesia spp.) – Badanie mikroskopowe krwi w kierunku babeszjozy; gruba kropla + cienki rozmaz

Informacje o badaniu:

Badanie wykonywane jest zgodnie z następującym schematem diagnostycznym:

1. Mikroskopia (gruba kropla + rozmaz) – metoda z wyboru w fazie ostrej.
2. PCR – wyższa czułość, szczególnie przy niskiej parazytemii.
3. Serologia IgG/IgM – potwierdzenie, przydatna w fazie przewlekłej (nie wykonywane w NIZP PZH – PIB).

Mikroskopia (gruba kropla + rozmaz) jest złotym standardem umożliwiającym identyfikację gatunku i ocenę parazytemii. Badanie mikroskopowe grubej kropli zwiększa czułość metody. Cienki rozmaz jest  to standardowy rozmaz krwi, umożliwiający dokładną identyfikację gatunku na podstawie morfologii pasożyta i zmian w erytrocytach.

Materiał: Krew żylna (EDTA) lub włośniczkowa (preferowana). Pobrać w fazie gorączkowej. Objętość: 2–3 ml (EDTA). Przy ujemnym wyniku i silnym podejrzeniu – powtórzyć 2–3-krotnie lub wykonać PCR (EP-25).

Babeszjoza (Babesia spp.) – Badanie molekularne krwi

Informacje o badaniu:

Badanie PCR stosowane jako uzupełnienie mikroskopii lub jako metoda z wyboru przy niskiej parazytemii (<0,1%) i w fazie wczesnej lub przewlekłej. Wykonuje się to badanie także przy nie wykryciu pierwotniaków w badaniu mikroskopowym, ale przy silnym podejrzeniu klinicznym, a także w celu monitorowania skuteczności leczenia. Real-time PCR lub konwencjonalny PCR z sekwencjonowaniem umożliwia identyfikację gatunkową.

Badanie wykonywane jest zgodnie z następującym schematem diagnostycznym:

1. Mikroskopia (gruba kropla + rozmaz) – metoda z wyboru w fazie ostrej.
2. PCR – wyższa czułość, szczególnie przy niskiej parazytemii.
3. Serologia IgG/IgM – potwierdzenie, przydatna w fazie przewlekłej (nie wykonywane w NIZP PZH – PIB).

Materiał: Krew żylna (EDTA), 2–3 ml. Próbkę przechowywać w 4°C do 24 godzin lub zamrozić po wcześniejszym odwirowaniu i oddzieleniu osocza (-20°C/-80°C). Pobrać przed włączeniem leczenia lub w trakcie.

Diagnostyka bartoneloz (choroba kociego pazura)

Tagi: bartonelozy, choroba kociego pazura

Informacje o chorobie / zakażeniu

Choroba kociego pazura, jest zakażeniem wywoływanym przez bakterie Bartonella henselae, objawiającym się powiększeniem węzłów chłonnych (głowy, szyi, kończyn górnych) w okolicy miejsca ugryzienia lub zadrapania przez kota, gorączką (ok. 38°C), bólem głowy, wysypką, zmęczeniem i złym samopoczuciem. U osób z obniżoną odpornością, zakażonych HIV lub HCV oraz biorców przeszczepów mogą wywoływać zakażenie wątroby, śledziony, płuc, serca, trzustki, oczu, nerek, stawów i kości.

Drugi gatunek bakterii z rodzaju Bartonella, to B. quintana. Drobnoustrój ten, przenoszony jest przez pchły kocie, a zakażenie objawia się gorączką, złym samopoczuciem, dreszczami, poceniem się, jadłowstrętem, zapaleniem węzłów chłonnych, zapaleniem spojówek, zapaleniem wsierdzia, uporczywym bólem stawów i mięśni oraz licznymi rumieniowatymi plamkami lub guzkami występującymi na klatce piersiowej, brzuchu i plecach

Grupy szczególnie narażone na zakażenie: osoby z obniżoną odpornością, zakażone HIV lub HCV oraz biorcy przeszczepów

Informacja o badaniach:

• Choroba kociego pazura ( B. henselae) – oznaczanie przeciwciał klasy IgM
• Choroba kociego pazura ( B. henselae) – oznaczanie przeciwciał klasy IgG
• Choroba kociego pazura ( B. henselae) – oznaczanie przeciwciał klasy IgM i IgG

Metoda immunofluorescencji pośredniej (IFA) jest metodą referencyjną w wykrywaniu bartoneloz. Badanie polega na oznaczeniu w surowicy krwi miana swoistych przeciwciał klasy IgM i/lub IgG dla antygenów B. henselae i B. quintana metodą immunofluorescencji pośredniej (IFA). Materiał: surowica krwi.

Informacja o badaniu:

• Bartonelozy (zakażenie Bartonella sp.) – diagnostyka zakażeń metodą PCR

Badanie polega na wykrywaniu materiału genetycznego Bartonella sp. (charakterystycznych dla Bartonella sp. fragmentów genomu) metodą PCR. Techniki te znajdują zastosowanie w wykrywaniu i identyfikacji rzadkich patogenów występujących w tkankach w niewielkiej liczbie. Materiał: krew pełna pobrana na EDTA, wycinki lub bioptaty, ropa z chorobowo zmienionych węzłów chłonnych, wycinki ze skóry, usunięte zastawki serca 

Diagnostyka bąblowicy

Tagi: bąblowica jednojamowa, bąblowica wielojamowa, echinokokoza, alveokokoza, Echinococcus granulosus, Echinoccocus multilocularis

• Bąblowica IgG (Echinococcus) – Odczyn immunoenzymatyczny (ELISA)       
• Bąblowica (Echinococcus) – Test potwierdzenia metodą WESTERN-blot
• Bąblowica IgG (Echinococcus multilocularis) – Odczyn immunoenzymatyczny (ELISA)

Informacje o chorobie/ zarażeniu

Bąblowica (echinokokoza) jest powodowana przez larwalne formy tasiemca Echinococcus spp.. Echinococcus granulosus sensu lato wywołuje bąblowicę jednojamową (torbiele najczęściej w wątrobie i płucach), a Echinococcus multilocularis bąblowicę wielojamową. Najczęstszymi żywicielami ostatecznymi tego pasożyta są: w przypadku E.granulosus psowate, a w przypadku E.multilocularis lisy. Do zarażenia człowieka dochodzi poprzez dostanie się jaj tasiemca do organizmu drogą pokarmową.

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: leśnicy, myśliwi,

Bąblowica IgG (Echinococcus spp.)  – Odczyn immunoenzymatyczny (ELISA)       

Informacje o badaniu:

Badanie serologiczne ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) z wykorzystaniem antygenu E.granulosus jest wstępnym badaniem serologicznym. W przypadku niejednoznacznego wyniku testu ELISA wskazane wykonanie testu potwierdzającego Western-Blot.

Materiał: Surowica krwi żylnej. Minimalna objętość: 0,5 ml. Brak specjalnych wymagań dotyczących przygotowania pacjenta.

Bąblowica (Echinococcus spp.) – metoda potwierdzenia WESTERN-blot

Informacje o badaniu:

Badanie techniką Western-blot jest testem II rzutu (potwierdzającym) w diagnostyce bąblowicy. Szczególnie przydatny przy:

• niejednoznacznym wyniku ELISA,
• różnicowaniu granulosus od E. multilocularis,
• monitorowaniu leczenia (zanikanie prążków).

W przypadku wyniku dodatniego, jednak nie pozwalającego na rozpoznanie gatunku wskazane jest wykonanie dodatkowego badania Bąblowica IgG (Echinococcus multilocularis) – Odczyn immunoenzymatyczny (ELISA).

Materiał: Surowica krwi żylnej. Minimalna objętość: 0,5 ml. Brak specjalnych wymagań dotyczących przygotowania pacjenta.

Bąblowica IgG (Echinococcus multilocularis) – Odczyn immunoenzymatyczny (ELISA)

Informacje o badaniu:

Badanie wykonywane w celu zróżnicowania rodzaju echinokokozy po otrzymaniu niejednoznacznego wyniku badania Western-Blot. Badanie ELISA z antygenem Em2 (polisacharyd) i/lub Em18 (rekombinowany antygen białkowy). Antygen Em18 wykazuje wysoką swoistość dla E. multilocularis (>95%).

Materiał: Surowica krwi żylnej. Minimalna objętość: 0,5 ml. Brak specjalnych wymagań dotyczących przygotowania pacjenta.

Diagnostyka blastocystozy

Tagi: blastocystoza, Blastocystis hominis,

• Blastocystoza (Blastocystis) – Badanie kału metodą hodowli

Informacje o chorobie/ zarażeniu:

Blastocystis spp. jest jednokomórkowym organizmem eukariotycznym. Szeroko rozpowszechniony u ludzi i zwierząt; przenoszony drogą fekalno-oralną. Rola patogenna jest kontrowersyjna – u większości ludzi nosicielstwo bezobjawowe jednak u części zarażonych  (w niektórych jednostkach chorobowych np. IBS) może powodować biegunkę, bóle brzucha, wzdęcia. Wyróżnia się ok 40 subtypów tego organizmów z czego ok 10 było odnotowanych u człowieka.

Grupy szczególnie narażone na zarażenie:  mieszkańcy oraz osoby podróżujące do regionów o niskim standardzie sanitarnym

Blastocystoza (Blastocystis spp.) – Badanie kału metodą hodowli

Informacje o badaniu:

Metodą z wyboru jest hodowla kału (najwyższa czułość ~95% vs ~50% dla mikroskopii bezpośredniej). Samo badanie mikroskopowe kału może być niewystarczające. Złotym standardem w badaniach naukowych jest badanie PCR z typowaniem podtypu.

Hodowla zwiększa czułość nawet przy małej liczbie organizmów w próbce.

Materiał: Kał – świeży w objętości ok. 5 g lub wymaz z odbytu na podłożu transportowym. Nie pobierać po antybiotykach (min. 2 tygodnie przerwy) ani po środkach kontrastowych.

Diagnostyka boreliozy z Lyme

Tagi: borelioza, choroby przenoszone przez kleszcze, Borrelia burgdorferi

Informacje o chorobie / zakażeniu

Borelioza z Lyme to wieloukładowa choroba zakaźna wywoływana przez krętki z gatunku Borrelia burgdorferi sensu lato. Jest to najczęstsze zakażenie przenoszone przez kleszcze w Europie. Zakażenie jest chorobą postępującą, którą można podzielić na kolejne stadia. We wczesnej fazie (stadium I), kilka dni lub tygodni po zakażeniu, pojawia się rumień wędrujący, któremu mogą towarzyszyć objawy grypopodobne. Bez leczenia zmiany te zazwyczaj ustępują w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. W stadium II dochodzi do zakażenia wielu narządów i układów: ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i korzeni nerwowych (zespół Garina-Bujadoux-Bannwartha oraz jednostronne lub obustronne porażenie nerwu VII), układu kostno-stawowego oraz układu sercowo-naczyniowego. Późna postać boreliozy charakteryzuje się nieodwracalnymi zmianami w stawach, uszkodzeniem układu nerwowego w postaci encefalopatii lub uszkodzenia nerwów czaszkowych i obwodowych, a także przewlekłym zanikowym zapaleniem skóry.

Grupy szczególnie narażone na zakażenie: pracownicy leśni, myśliwi oraz osoby pracujące w terenie, zbieracze runa leśnego, żołnierze, osoby posiadające przydomowe ogródki, biolodzy.

Informacja o badaniu:

• Borelioza z Lyme – surowica krwi – odczyn ELISA z antygenami rekombinowanymi – IgM i IgG

Rutynowe badanie z surowicy krwi polegające na wykryciu przeciwciał w wyniku zakażenia krętkami B. burgdorferi metodą ELISA. Użyte w teście antygeny gwarantują wysoką czułość badania. Badanie metodą ELISA to pierwszy etap w dwustopniowej diagnostyce boreliozy z Lyme. W przypadku uzyskania wyniku dodatniego lub wątpliwie dodatniego konieczne jest potwierdzenie metodą Western-blot lub Line-blot. Rozpoznanie boreliozy opiera się na poprawnej interpretacji otrzymanych wyników w połączeniu z objawami klinicznymi i wywiadem (ukłucie kleszcza). Uwaga: wynik może być ujemny przed upływem 4 tygodnia od pojawienia się pierwszych objawów. Materiał do badań: surowica krwi (2 ml).

Informacja o badaniach:

• Borelioza z Lyme – Western-blot – oznaczanie przeciwciał klasy IgG
• Borelioza z Lyme – Western-blot – oznaczanie przeciwciał klasy IgM

Badanie potwierdzające wynik dodatni lub wątpliwie dodatni w klasie IgG i/lub IgG, uzyskany w pierwszym etapie badań metodą ELISA. Stosowany test wykorzystuje białka rekombinowane, co gwarantuje wysoką swoistość badania, czyli wykluczenia wyników fałszywie dodatnich uzyskanych metodą ELISA.

Informacja o badaniu:

• Borelioza z Lyme – płyn mózgowo-rdzeniowy – odczyn ELISA

Badanie polegające na wykryciu przeciwciał w płynie mózgowo-rdzeniowym (synteza wewnątrzoponowa) metodą ELISA u chorych z podejrzeniem neuroboreliozy. Rozpoznanie neuroboreliozy opiera się na wykryciu swoistych przeciwciał w płynie mózgowo-rdzeniowym w połączeniu z objawami klinicznymi i wywiadem (ukłucie kleszcza). Materiał do badań: płyn mózgowo-rdzeniowy (min. 1 ml).

Informacja o badaniu:

• Borelioza z Lyme (zakażenie Borrelia burgdorferi) – diagnostyka zakażeń metodą PCR

Badanie polega na wykrywaniu materiału genetycznego krętków (charakterystycznych dla B. burgdorferi fragmentów genomu) Metodą PCR. Techniki te znajdują zastosowanie w wykrywaniu i identyfikacji rzadkich patogenów występujących w tkankach w niewielkiej liczbie. DNA krętków częściej jest wykrywane we wczesnej fazie zakażenia (bardzo rzadko we krwi). Rozpoznanie boreliozy opiera się na poprawnej interpretacji otrzymanych wyników w połączeniu z objawami klinicznymi i wywiadem (ukłucie kleszcza). Materiał genetyczny krętka najczęściej można wykryć w wycinku skóry pobranym z rumienia lub ACA (ok. 50–85%), z chrząstki stawowej (50–80%) rzadziej z płynu mózgowo-rdzeniowego (ok. 10%). Materiał do badań: wycinek skóry pobrany z rumienia lub ACA, chrząstka stawowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, krew pełna pobrana na EDTA. Uwaga: negatywny wynik  badania PCR nie wyklucza aktywnej infekcji.

Diagnostyka zakażeń Chlamydia pneumoniae

Tagi: Chlamydia, atypowe zapalenie płuc

Informacje o chorobie / zakażeniu

Zakażenie C. pneumoniae to choroba zakaźna, przebiegająca jako zakażenie dróg oddechowych, szerzące się tylko wśród ludzi. W przebiegu zakażenia dróg oddechowych, dochodzi do zapalenie gardła, zatok, oskrzeli i atypowego zapalenia płuc. Objawom pierwotnym towarzyszy utrzymujący się przez kilka tygodni kaszel, najpierw suchy, później ze śluzowo-ropną plwociną. W pierwszej fazie choroby występuje podwyższona temperatura ciała.

Grupy szczególnie narażone na zakażenie: cała populacja jest wrażliwa

Informacja o badaniach:

• Chlamydia pneumoniae – oznaczanie przeciwciał klasy IgM
• Chlamydia pneumoniae – oznaczanie przeciwciał klasy IgG
• Chlamydia pneumoniae – oznaczanie przeciwciał klasy IgM i IgG

Badanie polega na oznaczeniu w surowicy krwi miana swoistych przeciwciał klasy IgM dla antygenów Chlamydia pneumoniae metodą immunofluorescencji pośredniej (IFA). Znamienne poziomy przeciwciał wykrywane są zwykle po 14 dniach od zakażenia. Metoda immunofluorescencji pośredniej (IFA) jest metodą referencyjną w wykrywaniu chlamydioz. Materiałem do badań jest surowica krwi (2 ml).

Informacja o badaniu:

• Chlamydia pneumoniae – diagnostyka zakażeń metodą PCR

Badanie polega na wykrywaniu materiału genetycznego Chlamydia pneumoniae (charakterystycznych dla Chlamydia pneumoniae fragmentów genomu) metodą PCR. Techniki te znajdują zastosowanie w wykrywaniu i identyfikacji rzadkich patogenów występujących w tkankach w niewielkiej liczbie. Materiał do badania: BAL, wymazy, krew pełna pobrana na EDTA.

Diagnostyka zakażeń Chlamydia trachomatis (IgM)

Tagi: Chlamydia trachomatis, choroby przenoszone drogą płciową, nie rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej (NGU).

Informacje o chorobie / zakażeniu

Bardzo rozpowszechnione, przenoszone drogą płciową, wywołane przez Chlamydia trachomatis zapalenie błon śluzowych dolnych odcinków narządu moczowo-płciowego, w szczególności tzw. nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej (NGU) u mężczyzn oraz zapalenie cewki moczowej i kanału szyjki macicy u kobiet. Zakażenie może prowadzić do poważnych powikłań w wyniku zajęcia wyższych odcinków tego narządu, a niekiedy także zmian ogólnych. U noworodków urodzonych przez zakażone kobiety może występować chlamydialne zapalenie spojówek i gałki ocznej oraz chlamydialne bezgorączkowe zapalenie miąższowe płuc.

Grupy szczególnie narażone na zakażenie: osoby mające liczne kontakty seksualne, noworodki w czasie porodu od zakażonej matki.

Informacja o badaniu:

• Chlamydia trachomatis – oznaczanie przeciwciał klasy IgM

Badanie polega na oznaczeniu w surowicy krwi miana swoistych przeciwciał klasy IgM dla antygenów Chlamydophila psittaci metodą immunofluorescencji pośredniej (IFA), jako metodą referencyjną w wykrywaniu chlamydioz.
Materiał do badania – surowica krwi (2 ml).

Diagnostyka dirofilariozy

Tagi: dirofilarioza, Dirofilaria

• Dirofilaria – Badanie mikroskopowe izolowanych lub usuniętych chirurgicznie wraz z tkanką nicieni

Informacje o chorobie/ zarażeniu:

Dirofilarioza jest wywoływana przez nicienie z rodzaju Dirofilaria (D. repens, D.imitis). Przenoszona jest przez komary (Culex, Aedes, Anopheles). Człowiek jest żywicielem przypadkowym, co oznacza, że larwy nie osiągają dojrzałości płciowej w jego organizmie. Objawami są guzkowe zmiany podskórne lub w innych lokalizacjach (D. repens), rzadziej zmiany płucne (D. immitis) . Choroba występująca głównie w Europie Pd. i Wsch., ale jest coraz częstsza w Polsce.

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: opiekunowie psów, mieszkańcy rejonów o najczęstszym występowaniu

Dirofilaria – Badanie mikroskopowe izolowanych lub usuniętych chirurgicznie wraz z tkanką nicieni

Informacje o badaniu:

Badanie wykonuje się zgodnie ze schematem diagnostycznym:

1. Badanie kliniczne i obrazowe – guzek podskórny lub zmiana płucna.
2. Chirurgiczne usunięcie nicienia.
3. Badanie mikroskopowe usuniętego nicienia – identyfikacja gatunkowa.
4. PCR z materiału tkankowego – potwierdzenie przy wątpliwościach morfologicznych.

W przypadku makro- i mikroskopowego badanie morfologicznego usuniętego lub izolowanego nicienia wykonuje się:

• Pomiary ciała nicienia
• Ocenę cech morfologicznych (kutikula, układ nerwowy, gonady)
• Barwienie
• Identyfikację gatunkową na podstawie cech morfometrycznych.
• Ewentualnie PCR z fragmentu nicienia.

Materiał: Nicień (lub jego fragment) usunięty chirurgicznie lub izolowany z tkanki, utrwalony w 70% etanolu lub zbuforowanej formalinie 10%. Możliwe również badanie bioptatu tkankowego zawierającego nicienia lub jego fragmenty.

Diagnostyka gorączki Q

Tagi: Gorączka Q, Coxiella burnetii

Informacje o chorobie / zakażeniu

Gorączka Q to odzwierzęca choroba zakaźna wywoływana przez Coxiella burnetii. Ostre zakażenie charakteryzuje się znacznie podwyższoną temperaturą ciała (do 40°C), silnym bólem głowy ze światłowstrętem, bólami mięśni, potami, osłabieniem i dreszczami. Często występuje zapalenie płuc i oskrzeli z suchym kaszlem. Czasami stwierdza się zapalenie wątroby. Zakażenie przewlekłe, prowadzi do zapalenia wsierdzia (mogące występować też w ostrej fazie zakażenia), uszkodzenia zastawek i/lub przewlekłego zapalenia wątroby

Grupy szczególnie narażone na zakażenie: powszechna wrażliwość na zakażenie, pracownicy hodowli bydła, owiec.

Informacja o badaniu:

• Gorączka Q (Coxiella burnetii) – oznaczanie przeciwciał klasy IgM, IgG i IgA – I i II fazy
• Gorączka Q (Coxiella burnetii) – oznaczanie przeciwciał klasy IgM, IgG – I i II fazy
• Gorączka Q (Coxiella burnetii) – oznaczanie przeciwciał klasy IG i IgA – I i II fazy

Metoda immunofluorescencji pośredniej (IFA) jest metodą referencyjną w wykrywaniu gorączki Q. Badanie polega na oznaczeniu miana przeciwciał klasy IgG metodą immunofluorescencji pośredniej dla antygenów C. burnetii fazy II i fazy I (metoda referencyjna). Pozwala to na rozpoznanie i jednoczesne różnicowanie ostrej i przewlekłej gorączki Q. Przeciwciała fazy II pojawiają się we wczesnej, ostrej fazie choroby. Przeciwciała klasy IgM wykrywa się w 5-7 dniu choroby, a następnie po około 14 dniach wykrywane są przeciwciała IgG. Postawienie diagnozy możliwe jest po 2 krotnym badaniu w odstępie 2-3 tygodni i stwierdzeniu dynamiki przeciwciał, tj. 4 krotnego wzrostu ich miana. Przeciwciała klasy IgG fazy I wykrywa się dopiero po kilku tygodniach od chwili zachorowania i są one wskaźnikiem przejścia choroby w postać przewlekłą. Szczególne znaczenie diagnostyczne w rozpoznawaniu przewlekłej gorączki Q i zapalenia wsierdzia wywołanego tym zakażeniem ma wykrycie przeciwciał fazy I należących do klasy IgA. Pojawienie się tych przeciwciał wyprzedza wystąpienie objawów klinicznych zapalenia wsierdzia. Materiałem do badań jest surowica krwi (2 ml).

Informacja o badaniu:

• Gorączka Q (zakażenie Coxiella burnetii) – diagnostyka zakażeń metodą PCR

Badanie polega na wykrywaniu materiału genetycznego Coxiella burnetii (charakterystycznych dla Coxiella burnetii fragmentów genomu) metodą PCR. Techniki te znajdują zastosowanie w wykrywaniu i identyfikacji rzadkich patogenów występujących w tkankach w niewielkiej liczbie.

Badanie ma zastosowanie szczególnie we wczesnej fazie zakażenia (do 4 tygodni), jeszcze przed wytworzeniem się przeciwciał (miano IgM<24) lub w fazie przewlekłej. Materiał do badań stanowią: krew pełna pobrana na EDTA, fragmenty zastawek serca, inne tkanki.

Diagnostyka filariozy

Tagi: filarioza, mikrofilarie, filarioza limfatyczna, filariozy tropikalne

• Mikrofilarie – Badanie mikroskopowe krwi na obecność larw (wskazane 4-6 próbek pobranych w odstępach 6 godzinnych

Informacje o chorobie/ zarażeniu:

Filarioza jest wywoływana przez nicienie z rodziny Filariidae: Wuchereria bancrofti, Brugia malayi, Brugia timori (filarioza limfatyczna), Loa loa (loajaza), Mansonella spp. Przenoszona jest przez komary lub meszki. Mikrofilarie (larwy L1) krążą we krwi obwodowej z periodycznością dobową (nocna dla W. bancrofti; dzienna dla Loa loa). Objawami są limfedema, słoniowacizna, obrzęk moszny, obrzęk Calabar (Loa loa).

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: osoby podróżujące oraz mieszkańcy rejonów tropikalnych

Mikrofilarie  – Badanie mikroskopowe krwi na obecność larw (wskazane 4-6 próbek pobranych w odstępach 6 godzinnych

Informacje o badaniu:

Badanie wykonuje się zgodnie z następującym schematem diagnostycznym:

1. Badanie mikroskopowe krwi na mikrofilarie – metoda z wyboru.
2. Pobranie próbek z uwzględnieniem periodyczności (nocnej lub dziennej) – kluczowe dla czułości.
3. Serologia (IgG4, testy antygenowe) – uzupełnienie (nie wykonywane w NIZP PZH – PIB).

• Metoda koncentracji wg Knott’a: hemoliza erytrocytów, sedymentacja i barwienie osadu – zwiększa czułość.

Badania to umożliwiają identyfikację gatunkową.

Materiał: Krew żylna (EDTA) lub włośniczkowa. Czas pobrania: zgodny z periodycznością gatunku  Objętość: 1–2 ml na próbkę. Łącznie 4–6 próbek w ciągu doby w odstępach 6-godzinnych – konieczne ze względu na periodyczność mikrofilarii.

Diagnostyka Leptospirozy

Tagi: leptospiroza, krętki Leptospira spp., choroba Weila

Informacje o chorobie / zakażeniu

Zakażenie krętkami Leptospira spp. w pierwszej fazie może powodować szereg objawów grypopodobnych: bóle głowy, gorączką, dreszcze, kaszel, bóle gardła, zapalenie spojówek, bólami mięśni, którym towarzyszyć mogą nudności, wymioty, utrata apetytu, biegunka oraz zmiany skórne w postaci wysypki.  Nieleczona leptospiroza może prowadzić do ciężkiej niewydolności wątroby i nerek, a czasem do niewydolności wielonarządowej. Postać tę określa się jako chorobę Weila.

Grupy szczególnie narażone na zakażenie: pracownicy kanalizacji, hydraulicy, rybacy, weterynarze, hodowcy, rzeźnicy, rolnicy

Informacja o badaniu:

• Leptospiroza (Leptospira spp.) – oznaczanie przeciwciał klasy IgM metodą ELISA
• Leptospiroza (Leptospira spp.) – oznaczanie przeciwciał klasy IgG metodą ELISA Leptospiroza (Leptospira spp.) – oznaczanie przeciwciał klasy IgM i IgG metodą ELISA

Badanie polega na oznaczeniu metodą ELISA poziomu swoistych przeciwciał klasy IgM dla krętków Leptospira spp., występujących w surowicy pacjenta. Przeciwciała klasy IgM, mogą być wykryte 4 – 5 dni po wystąpieniu objawów i utrzymują się co najmniej 5 miesięcy. Natomiast przeciwciała klasy IgG zaczynają się pojawiać od około 7 dnia choroby  i utrzymują się do 6 lat po wystąpieniu infekcji. O leptospirozie świadczy wzrost miana przeciwciał między próbkami (na początku choroby i po 14 dniach). Materiał do badań: surowica krwi.

Informacja o badaniu:

• Leptospiroza – (zakażenie Leptospira spp.) – PCR

Badanie polega na wykrywaniu materiału genetycznego Leptospira spp. (charakterystycznych dla Leptospira spp. fragmentów genomu) metodą PCR. Techniki te znajdują zastosowanie w wykrywaniu i identyfikacji rzadkich patogenów występujących w tkankach w niewielkiej liczbie. Próbki krwi powinny być pobrane jak najszybciej po wystąpieniu objawów (pierwsze 4 dni choroby) do 7 dni. Dodatni wynik PCR potwierdza diagnozę. Materiał do badania: krew pełna pobrana na EDTA, płyn mózgowo-rdzeniowy, łożysko i krew pępowinowa, płyn owodniowy noworodka, ludzkie mleko.

Diagnostyka malarii

Tagi: malaria, zimnica, zarodziec malarii, Plasmodium spp.

• Malaria (malariae, P.vivax, P.oval, P.falciparum, P.knowlesi) – Badanie mikroskopowe krwi: gruba kropla + cienki rozmaz

Informacje o chorobie/ zarażeniu:

Malaria jest wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Plasmodium, przenoszone przez samice komarów z rodzaju Anopheles. Gatunkami patogennymi dla człowieka są P. falciparum (najgroźniejszy, malaria tropica), P. vivax, P. ovale , P. malariae P. knowlesi. Charakterystyczne objawy dla malarii to gorączka z dreszczami, poty, bóle głowy, niedokrwistość, splenomegalia. P. falciparum może powodować malarię mózgową i śmierć.

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: osoby mieszkające oraz podróżujące do regionów występowania zarodźców malarii.

Malaria (P.malariae, P.vivax, P.oval, P.falciparum, P.knowlesi) – Badanie mikroskopowe krwi:  gruba kropla + cienki rozmaz

Informacje o badaniu:

Mikroskopia (gruba kropla + rozmaz) jest złotym standardem umożliwiającym identyfikację gatunku i ocenę parazytemii. Badanie mikroskopowe grubej kropli zwiększa czułość metody. Cienki rozmaz jest  to standardowy rozmaz krwi, umożliwiający dokładną identyfikację gatunku na podstawie morfologii pasożyta i zmian w erytrocytach. Jako uzupełnienie mikroskopii wykonuje się się szybkie testy antygenowe (RDT). W przypadkach wątpliwych lub mieszanych zakażeń zaleca się wykonanie badania PCR. Ocena przeprowadza doświadczony diagnosta – minimum 200 pól widzenia (gruba kropla) lub 100 pól (rozmaz).

Materiał: Krew żylna (EDTA) lub krew włośniczkowa (preferowana). Próbkę należy pobrać jak najszybciej po wystąpieniu gorączki. W przypadku ujemnego wyniku przy silnym podejrzeniu klinicznym – powtórzyć badanie po 12–24 godzinach (3-krotnie).

Diagnostyka nużeńca

Tagi: nużeniec, demodekoza, Demodex folliculorum, Demodex brevis

• Nużeniec (Demodex spp.) – Badanie rzęs, skóry, wydzielin gruczołów łojowych

Informacje o chorobie/ zarażeniu:

Nużyca (demodekoza) jest wywoływana przez roztocza Demodex folliculorum (mieszki włosowe) i Demodex brevis (gruczoły łojowe). Są stałymi komensalami skóry człowieka; patogenność wzrasta przy zwiększonej liczbie roztoczy (>5/cm² lub >1 na rzęsę). Demodekoza powiek objawia się zapaleniem brzegów powiek (blepharitis), wypadaniem rzęs, świądem, łzawieniem, uczuciem ciała obcego w oku. Związana zapaleniem skóry.

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: osoby korzystające z zabiegów kosmetycznych okolic twarzy i oczu, mające częsty bezpośredni kontakt fizyczny z innymi ludźmi

Nużeniec (Demodex spp.) – Badanie rzęs

Informacje o badaniu:

Badanie mikroskopowe rzęs jest złotym standardem diagnostycznym.

Pobranie kilku rzęs z górnej i dolnej powieki, zeskrobiny skórne lub pobranie wydzieliny gruczołów łojowych i ich ocena mikroskopowa.

Materiał: Rzęsy – pobrane z górnej i/lub dolnej powieki, zeskrobiny skórne lub wydzielina gruczołów łojowych. Pacjent nie powinien stosować kosmetyków do oczu ani kropli ocznych przez 24 godziny przed badaniem (o ile nie zakłóca to aktualnie stosowanej terapii – konsultacja z lekarzem). 

Diagnostyka ornitozy (papuzicy)

Tagi: ornitoza, papuzica, Chlamydia psittaci

Informacje o chorobie / zakażeniu

Ornitoza to choroba zakaźna, przebiegająca jako zakażenie dróg oddechowych, wywołana przez bakterie C. psittaci, której rezerwuarem są ptaki. Objawia się zapaleniem gardła, zatok, oskrzeli i atypowym zapaleniem płuc, którym towarzyszą utrzymujący się przez kilka tygodni kaszel, gorączka, dochodząca czasami do 40°C, dreszcze, bóle mięśni, poty, ból głowy. W obrazie rentgenowskim obserwuje się jednostronne zapalenie płuc i oskrzeli z zajęciem dolnych płatów. W przebiegu choroby, może rozwinąć się zakażenie uogólnione z objawami toksykemii oraz wysypką przypominającą dur wysypkowy. U chorych występują biegunki lub zaparcia. Najostrzejszy przebieg, czasami dramatyczny ze śmiertelnością dochodzącą do 20%, mają zakażenia szczepami C. psittaci pochodzącymi od papug.

Grupy szczególnie narażone na zakażenie: chodowcy papug i innych ptaków

Informacja o badaniu:

• Ornitoza, papuzica (Chlamydophila psittaci) – oznaczanie przeciwciał klasy IgM
• Ornitoza, papuzica (Chlamydophila psittaci) – oznaczanie przeciwciał klasy IgG
• Ornitoza, papuzica (Chlamydophila psittaci) – oznaczanie przeciwciał klasy IgM i IgG

Badanie polega na oznaczeniu w surowicy krwi miana swoistych przeciwciał klasy IgM i/lub IgG dla antygenów Chlamydophila psittaci metodą immunofluorescencji pośredniej (IFA). Przeciwciała pojawiają się po kilku/kilkunastu dniach, dlatego przy wcześniejszym oznaczeniu, wymagane jest pobranie drugiej próbki po 3-4 tygodniach w celu wykazania dynamiki przeciwciał. Materiałem do badania jest surowica krwi. Metoda immunofluorescencji pośredniej (IFA) jest metodą referencyjną w wykrywaniu ornitozy.

Diagnostyka owsicy

Tagi: owsiki, owsica, Enterobius vermicularis

• Owsiki (Enterobius vermicularis) – Badanie mikroskopowe wymazów okołoodbytniczych (1 próbka)
• Owsiki (Enterobius vermicularis) – Badanie mikroskopowe wymazów okołoodbytniczych (3 próbki)

Informacje o chorobie/ zarażeniu:

Owsica jest wywoływana przez nicienia Enterobius vermicularis. Jest najczęstszą helmintozą w Polsce i krajach europejskich, dotyczącą głównie dzieci w wieku 5–14 lat. Samice składają jaja w okolicy odbytu w nocy, wywołując świąd skóry. Zarażenie szerzy się przez drogi fekalno-oralne (autoinwazja, kontakt bezpośredni, bielizna, pościel). Objawami są świąd odbytu (szczególnie nocny), zaburzenia snu, rozdrażnienie, rzadko objawy brzuszne.

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: dzieci w wieku 5-14 lat, osoby mające kontakt z zarażonymi osobami.

Owsiki (Enterobius vermicularis) – Badanie mikroskopowe wymazów okołoodbytniczych (1 próbka)

Informacje o badaniu:

Metodą z wyboru jest badanie wymazów okołoodbytniczych (metoda taśmy klejącej Grahama)- czułość jednej próbki ~50%, trzech próbek ~90%. Badanie kału na jaja owsika ma niską czułość (<5%) – jaja rzadko obecne w kałem. W celu pobrania materiału metodą  taśmy klejącej, rano, przed myciem i wypróżnieniem, przykleić taśmę celofanową do okolicy odbytu, odkleić i przykleić na szkiełko mikroskopowe.

Materiał: Wymaz okołoodbytniczy (taśma klejąca lub wymazówka z celofanem). Pobranie: rano, przed myciem i defekacją. Próbkę dostarczyć do laboratorium w temperaturze pokojowej).

Owsiki (Enterobius vermicularis) – Badanie mikroskopowe wymazów okołoodbytniczych (3 próbki)

Informacje o badaniu:

Metodą z wyboru jest badanie wymazów okołoodbytniczych (metoda taśmy klejącej Grahama)- czułość jednej próbki ~50%, trzech próbek ~90%. Badanie kału na jaja owsika ma niską czułość (<5%) – jaja rzadko obecne w kałem. W celu pobrania materiału metodą  taśmy klejącej, rano, przed myciem i wypróżnieniem, przykleić taśmę celofanową do okolicy odbytu, odkleić i przykleić na szkiełko mikroskopowe.

Materiał: Wymaz okołoodbytniczy (taśma klejąca lub wymazówka z celofanem). Pobranie: rano, przed myciem i defekacją. Próbkę dostarczyć do laboratorium w temperaturze pokojowej).

Diagnostyka pasożytów jelitowych

Tagi: tasiemce, pierwotniaki, nicienie, przywry, pasożyty układu pokarmowego

• Badania mikroskopowe kału na obecność pasożytów jelitowych, m.in. na pierwotniaki, tasiemce, nicienie, przywry (1 próbka)
• Badania mikroskopowe kału na obecność pasożytów jelitowych, m.in. na pierwotniaki, tasiemce, nicienie, przywry (3 próbki)

Informacje o chorobie/ zarażeniu:

Pasożyty jelitowe obejmują szerokie spektrum organizmów: pierwotniaki (np. Giardia intestinalis, Cryptosporidium spp., Entamoeba histolytica, Blastocystis hominis), tasiemce (np. Taenia spp., Hymenolepis nana, Diphyllobothrium latum), nicienie (np. Ascaris lumbricoides, Trichuris trichiura, hookworms, Strongyloides stercoralis) oraz przywry (np. Fasciola hepatica, Opisthorchis spp.). Objawy często są niespecyficzne i sa to: biegunka, bóle brzucha, niedożywienie, eozynofilia. Do zarażenia tymi pasożytami dochodzi najczęściej drogą pokarmową, a w przypadku niektórych gatunków poprzez aktywne wnikanie larw np. przez skórę (tęgoryjce, węgorek jelitowy)

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: osoby mające częsty kontakt z zanieczyszczoną glebą, żywnością lub zwierzętami

Badania mikroskopowe kału na obecność pasożytów jelitowych, m.in. na pierwotniaki, tasiemce, nicienie, przywry (1 próbka)

Informacje o badaniu:

Badanie mikroskopowe wykonywane jest w kilku etapach:

1. Preparat bezpośredni (native) w soli fizjologicznej i płynie Lugola – trofozoity i cysty pierwotniaków, jaja pasożytów.
2. Metoda flotacji – koncentracja jaj lekkich (nicienie, tasiemce).
3. Metoda sedymentacji – koncentracja jaj ciężkich (przywry).
4. Barwienie Ziehl-Neelsenem lub safraninową – oocysty Cryptosporidium spp, Cyclospora spp. – badanie nie jest rutynowo wykonywane podczas badania kału.

Ocenę mikroskopową wykonuje się przy powiększeniu 200× i 400×.

Materiał: Kał – świeży lub utrwalony w konserwancie (SAF, MIF, formalina 10%). Objętość: ok. 5–10 g. Nie pobierać po lewatywach, środkach kontrastowych lub antybiotykach (min. 10 dni przerwy). Pobrać do pojemnika sterylnego z łopatką. Zalecane jest badanie min. 3 próbek kału pobranych w odstępach 1–3 dni ze względu na nieregularne wydalanie form dyspersyjnych.

Badania mikroskopowe kału na obecność pasożytów jelitowych, m.in. na pierwotniaki, tasiemce, nicienie, przywry (3 próbki)

Informacje o badaniu:

Badanie mikroskopowe wykonywane jest w kilku etapach:

1. Preparat bezpośredni (native) w soli fizjologicznej i płynie Lugola – trofozoity i cysty pierwotniaków, jaja pasożytów.
2. Metoda flotacji– koncentracja jaj lekkich (nicienie, tasiemce).
3. Metoda sedymentacji – koncentracja jaj ciężkich (przywry).
4. Barwienie Ziehl-Neelsenem lub safraninową – oocysty Cryptosporidium spp, Cyclospora spp. – badanie nie jest rutynowo wykonywane podczas badania kału.

Ocenę mikroskopową wykonuje się przy powiększeniu 200× i 400×.

Materiał: Kał – świeży lub utrwalony w konserwancie (SAF, MIF, formalina 10%). Objętość: ok. 5–10 g. Nie pobierać po lewatywach, środkach kontrastowych lub antybiotykach (min. 10 dni przerwy). Pobrać do pojemnika sterylnego z łopatką. Zalecane jest badanie min. 3 próbek kału pobranych w odstępach 1–3 dni ze względu na nieregularne wydalanie form dyspersyjnych.

Diagnostyka rzadkich pasożytów

Tagi:  zarażenia rzadkie, konsultacje parazytologiczne

• Referencyjne badania mikroskopowe świeżych próbek materiału pobranego do analizy parazytologicznej

Informacje o badaniu:

Stosowane przy podejrzeniu rzadkich pasożytów, przy trudnych przypadkach diagnostycznych lub jako badanie weryfikacyjne wyników z innych laboratoriów. Badanie referencyjne wykonywane jest w przypadkach:

• podejrzenia zarażenia rzadko występujących w pasożytów
• rozbieżności wyników między laboratoriami,
• materiałów nie rutynowych (treść dwunastnicza, bioptaty, wydzielina, płyny z torbieli, materiał z owrzodzenia itp.),
• weryfikacji wyników przesiewowych.

Badanie referencyjne obejmuje analizę świeżych próbek materiału biologicznego pobranego do analizy parazytologicznej. Badanie wykonywane przez eksperta parazytologa na świeżym materiale z zastosowaniem pełnego panelu metod.

Możliwe uzyskanie dokumentacji fotograficznej jako załącznik do sprawozdania z badania.

Materiał: Materiał świeży – kał, treść dwunastnicza, BAL, bioptaty, mocz, wydzieliny, zeskrobiny, materiały tkankowe i inne. Materiał musi być dostarczony do laboratorium niezwłocznie  lub w odpowiednim konserwancie (każdorazowo uzgodnione z pracownią parazytologiczną).

Diagnostyka pneumocystozy

Tagi: pneumocystoza , Pneumocystis jirovecii

• Pneumocystoza (Pneumocystis jirovecii) wykrywanie DNA metodą Real-Time PCR

Informacje o chorobie/ zarażeniu:

Pneumocystoza (PCP – Pneumocystis jirovecii Pneumonia) jest zapaleniem płuc wywoływanym przez oportunistyczny gatunek  grzyba Pneumocystis jirovecii (dawniej P. carinii). Dotyczy głównie osób z ciężkim niedoborem odporności: chorych na AIDS, immunosupresji po przeszczepach narządów, pacjentów leczonych kortykosteroidami. Objawami są postępująca duszność wysiłkowa, suchy kaszel, gorączka, hipoksemia.

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: osoby z nabytymi  lub wrodzonymi niedoborami odporności, leczenie immunosupresyjne.

Pneumocystoza (Pneumocystis jirovecii) wykrywanie DNA metodą Real-Time PCR

Informacje o badaniu:

Real-Time PCR cechuje się najwyższą czułością (~100%) i pozwala na szybką diagnostykę. Czułość analityczna tej metod to  <10 kopii DNA/ml próbki.

Materiał:

• BAL (popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe) – materiał z wyboru, najwyższa czułość.
• Plwocina indukowana (po inhalacji hipertonicznego NaCl) – alternatywa przy braku możliwości bronchoskopii.
• Wymaz z gardła/nosogardła – niska czułość, stosowany jedynie przesiewowo.

Materiał należy przechowywać w 4°C .

Diagnostyka riketsjoz (dury wysypkowe/gorączki plamiste)

Tagi: riketsjoza, Rickettsia spp., dury wysypkowe, dur plamisty, tyfus, gorączki plamiste, choroby przenoszone przez kleszcze

Informacje o chorobie / zakażeniu

Charakterystyczne dla gorączek plamistych wywoływanych przez różne gatunki Rickettsia spp. są: wysoka gorączka i występujące często zmiany na skórze. Może być to zmiana pierwotna w miejscu ukłucia przez zakażonego kleszcza w postaci strupa z powiększonymi węzłami chłonnymi albo wysypka plamista, grudkowa, plamisto-grudkowa na całym ciele.

Grupy szczególnie narażone na zakażenie: pracownicy leśni, myśliwi oraz osoby pracujące w terenie, zbieracze runa leśnego, żołnierze, osoby posiadające przydomowe ogródki, biolodzy, osoby powracające z safari w Afryce.

Informacja o badaniu:

• Dury wysypkowe/gorączki plamiste (R.rickettsi/R.typhi) – oznaczanie przeciwciał klasy IgM
• Dury wysypkowe/gorączki plamiste (R.rickettsi/R.typhi) – oznaczanie przeciwciał klasy IgG
• Dury wysypkowe/gorączki plamiste (R.rickettsi/R.typhi) – oznaczanie przeciwciał klasy IgM i IgG

Badanie polega na oznaczeniu miana przeciwciał klasy IgM i/lub IgG metodą immunofluorescencji pośredniej (IFA) dla antygenów Rickettsia spp. wywołujących dury wysypkowe (obecnie brak ognisk zakażeń) i gorączki plamiste (choroby przenoszone przez kleszcze). Badanie wykrywa wszystkie riketsjozy, także te zawleczone z basenu Morza Śródziemnego czy z Afryki. Metoda IFA jest metodą referencyjną dla diagnostyki riketsjoz.

Badanie krwi powinno być wykonane na początku choroby i po upływie 2 tygodni od rozpoznania. W przypadku wyniku ujemnego trzecie badanie wykonuje się po 4-6 tygodniach. Materiał do badań: surowica krwi (2 ml).

Informacja o badaniu:

• Riketsjozy (zakażenie Rickettsia sp.) – diagnostyka zakażeń metodą PCR

Badanie polega na wykrywaniu materiału genetycznego Rickettsia sp. (charakterystycznych dla Rickettsia sp. fragmentów genomu) metodą PCR. Techniki te znajdują zastosowanie w wykrywaniu i identyfikacji rzadkich patogenów występujących w tkankach w niewielkiej liczbie.

Materiał do badań: krew pełna pobrana na EDTA, fragmenty zmian skórnych (strup, wymaz ze strupa, zeskrobiny)

Diagnostyka toksoplazmozy wrodzonej

Tagi: toxoplazmoza, toxoplazmoza noworodka, toxoplazmoza wrodzona, Toxoplasma gondii

• Toksoplazmoza wrodzona metodą WESTERN-blot: IgG i IgM – Porównanie profilu przeciwciał matki oraz noworodka; noworodka oraz noworodka – oznaczenie  i porównanie wzorów prążków.
• Toksoplazmoza wrodzona metodą WESTERN-blot: IgG – Porównanie profilu przeciwciał matki oraz noworodka; noworodka oraz noworodka – oznaczenie i porównanie wzorów prążków.
• Toxoplasma gondii – Wykrywanie DNA metodą Real-time PCR

Informacje o chorobie / zarażeniu

Toksoplazmoza wrodzona jest wywołana przez wewnątrzkomórkowego pierwotniaka Toxoplasma gondii. Człowiek zaraża się przez spożycie oocyst z kałem kota lub cyst tkankowych w surowym lub niedogotowanym mięsie. U osób immunokompetentnych zarażenie przebiega zazwyczaj bezobjawowo lub skąpoobjawowo; u osób immunoniekompetentnych  (HIV/AIDS, terapia immunonupresyjna) może powodować zagrażające życiu zapalenie mózgu (neurotoxoplazmoza). Szczególne ryzyko dotyczy kobiet ciężarnych (ryzyko wystąpienia toksoplazmozy wrodzonej u ich dzieci) w szczególności u tych nie chorujących przed ciążą na toksoplazmozę. Do zarażenia płodu dochodzi drogą przezłożyskową (transmisja wertykalna) w przypadku pierwotnego zarażenia matki w czasie ciąży (rzadziej reaktywacji). Ryzyko transmisji wzrasta z wiekiem ciąży (I trymestr ~15%, III trymestr ~65%), natomiast ciężkość choroby u noworodka jest odwrotnie proporcjonalna do wieku ciążowego w momencie zarażenia.

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: grupy zawodowe mające bezpośredni kontakt ze zwierzętami lub ich surowymi tkankami (m.in. weterynarze, pracownicy przemysłu mięsnego).

Toksoplazmoza wrodzona metodą WESTERN-blot: IgG i IgM – Porównanie profilu przeciwciał matki oraz noworodka; noworodka oraz noworodka – oznaczenie i porównanie wzorów prązków

Informacja o badaniu:

Metoda Western-blot (immunoblot). Antygeny T. gondii rozdzielone elektroforetycznie są przenoszone na membranę nitrocelulozową. Surowice matki i noworodka inkubowane są z membraną równolegle, co umożliwia wizualne porównanie wzorów prążków wizualizujących reakcję antygen-przeciwciało w klasach IgG i IgM. Prążki charakterystyczne dla noworodka (nieobecne u matki) świadczą o syntezie de novo przeciwciał przez noworodka, potwierdzając zakażenie wrodzone.

Materiał: surowica krwi – osobno pobrana od matki i noworodka w tym samym czasie. Próbki należy pobrać możliwie jak najwcześniej, najlepiej w  ciągu pierwszych 10 dni życia noworodka. Objętość minimalna: 0,5 ml surowicy od każdej osoby. Wiek dziecka w momencie pobrania stanowi ograniczenie w interpretacji wyników badań. Celowo ogranicza się go do 1 miesiąca życia dla przeciwciał IgM i 3 miesięcy życia dla przeciwciał IgG.

Toksoplazmoza wrodzona metodą WESTERN-blot: IgG –  Porównanie profilu przeciwciał matki oraz noworodka; noworodka oraz noworodka – oznaczenie i porównanie wzorów prążków.

Informacje o badaniu

Metoda Western-blot (immunoblot). Antygeny T. gondii rozdzielone elektroforetycznie są przenoszone na membranę nitrocelulozową. Surowice matki i noworodka inkubowane są z membraną równolegle, co umożliwia wizualne porównanie wzorów prążków wizualizujących reakcję antygen-przeciwciało w klasach IgG i IgM. Prążki charakterystyczne dla noworodka (nieobecne u matki) świadczą o syntezie de novo przeciwciał przez noworodka, potwierdzając zakażenie wrodzone.

Materiał: surowica krwi – osobno pobrana od matki i noworodka w tym samym czasie. Próbki należy pobrać możliwie jak najwcześniej, najlepiej w  ciągu pierwszych 10 dni życia noworodka. Objętość minimalna: 0,5 ml surowicy od każdej osoby. Wiek dziecka w momencie pobrania stanowi ograniczenie w interpretacji wyników badań. Celowo ogranicza się go do 3 miesięcy życia dla przeciwciał IgG.

Toxoplasma gondii – Wykrywanie DNA metodą Real-time PCR

Informacja o badaniu:

Real-time PCR (qPCR) – amplifikacja fragmentu jednego z  genów T. gondii.

PCR jest badaniem z wyboru w następujących sytuacjach (materiał badany):

• toksoplazmoza OUN u pacjentów z AIDS (płyn mózgowo-rdzeniowy),
• toksoplazmoza wrodzona (płyn owodniowy, krew pępowinowa noworodka),
• toksoplazmoza oczna (płyn z komory przedniej oka),
• toksoplazmoza u biorców przeszczepów (krew/BAL).

Diagnostyka toksokarozy

Tagi: toksokaroza, Tococara canis, Toxocara cati, larva migrans

• Toksokaroza (Toxocara canis / Toxocara cati) – Badanie określające obecność oraz awidność swoistych przeciwciał IgG w surowicy (ELISA)
• Toksokaroza (Toxocara canis / Toxocara cati) – Badanie określające obecność swoistych przeciwciał IgG w zarażeniu (ELISA)

Informacje o chorobie/ zarażeniu

Toksokaroza (larva migrans visceralis/ocularis) jest wywoływana przez larwy nicieni Toxocara canis (glista psia) lub Toxocara cati (glista kota). Człowiek jest żywicielem przypadkowym – zaraża się przez spożycie jaj inwazyjnych z glebą lub zanieczyszczoną żywnością. Larwy migrują przez narządy wewnętrzne (wątroba, płuca, OUN, oko) nie osiągając dojrzałości płciowej.

Grupy szczególnie narażone na zakażenie: dzieci (kontakt z piaskownicami, glebą), ogrodnicy, właściciele psów i kotów 

Toksokaroza (Toxocara canis / Toxocara cati)  – Badanie określające obecność oraz awidność swoistych przeciwciał IgG w zarażeniu (ELISA)

Informacje o badaniu:

Badanie serologiczne przeciwciał IgG techniką ELISA jest metodą z wyboru w diagnostyce toksokarozy.

Badanie wykonywane jest metodą ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) z wykorzystaniem antygenu wydzielniczego T.canis (TES – Toxocara Excretory-Secretory antigen). Oznaczenie miana przeciwciał IgG jest wynikiem półilościowy. Dodatkowe oznaczenie awidności przeciwciał w klasie IgG pozwala zróżnicować zarażenie świeże (niska awidność) od przebytego (wysoka awidność).

Materiał: Surowica krwi żylnej. Minimalna objętość: 0,5 ml. Brak specjalnych wymagań dotyczących przygotowania pacjenta.

Toksokaroza (Toxocara canis / Toxocara cati) – Badanie określające obecność swoistych IgG w zarażeniu (ELISA)

Informacje o badaniu:

Badanie serologiczne przeciwciał IgG ELISA jest metodą z wyboru w diagnostyce toksokarozy.

Badanie wykonywane jest metodą ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) z wykorzystaniem antygenu wydzielniczego T.canis (TES – Toxocara Excretory-Secretory antigen). Oznaczenie miana przeciwciał IgG jest wynikiem półilościowy.

Materiał: Surowica krwi żylnej. Minimalna objętość: 0,5 ml. Brak specjalnych wymagań dotyczących przygotowania pacjenta.

Diagnostyka wągrzycy

Tagi: wągrzyca, cysticerkoza, larwa T.solium

• Wągrzyca IgG (Taenia solium) – Odczyn immunoenzymatyczny (ELISA)     
• Wągrzyca IgG (Taenia solium)  – Potwierdzenie rozpoznania metodą WESTERN-blot  

Informacje o chorobie/ zarażeniu

Wągrzyca (cysticerkoza) to choroba powodowana przez larwy tasiemca uzbrojonego (Taenia solium). Do zarażenia dochodzi poprzez spożycie jaj tasiemca uzbrojonego.  Ze spożytych jaj tasiemca wylęgają się postaci larwalne (onkosfery), które przedostają się do krwi i osadzają w narządach wewnętrznych, zwłaszcza w OUN, gałce ocznej, mięśniach i w tkance podskórnej, gdzie w ciągu kilku tygodni tworzą wągry. Żywe wągry mogą przetrwać w tkankach wiele lat, ulegając z czasem zwapnieniu i w końcu obumarciu. Żywicielem ostatecznym tasiemca jest człowiek.

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: osoby pracujące przy hodowli świń oraz w ubojniach

Wągrzyca IgG (Taenia solium) – Odczyn immunoenzymatyczny  (ELISA)

Informacje o badaniu:

Badanie ELISA z antygenami larwalnymi T. solium. Przy wyniku dodatnim oraz ujemnym z objawami klinicznymi wskazane wykonanie badania potwierdzającego Western-Blot, gdyż taki wynik nie wyklucza zarażenia wągrzycą (szczególnie w przypadku pojedynczych cyst i kalcyfikacji).

Materiał: Surowica krwi żylnej. Minimalna objętość: 0,5 ml. Brak specjalnych wymagań dotyczących przygotowania pacjenta.

Wągrzyca IgG  (Taenia solium)  – Potwierdzenie rozpoznania metodą WESTERN-blot  

Informacje o badaniu:

Test Western-Blot jest testem potwierdzającym zalecanym przy:

• Reaktywnym wyniku ELISA
• Podejrzeniu klinicznym z ujemnym wynikiem badania ELISA
• Różnicowania wągrzycy i bąblowicy, z którą może tworzyć reakcje krzyżowe

Western-blot z antygenami larwalnymi T. solium

Diagnostyka wągrzycy

Tagi: wągrzyca, cysticerkoza, larwa T.solium

• Wągrzyca IgG (Taenia solium) – Odczyn immunoenzymatyczny (ELISA)     
• Wągrzyca IgG (Taenia solium)  – Potwierdzenie rozpoznania metodą WESTERN-blot  

Informacje o chorobie/ zarażeniu

Wągrzyca (cysticerkoza) to choroba powodowana przez larwy tasiemca uzbrojonego (Taenia solium). Do zarażenia dochodzi poprzez spożycie jaj tasiemca uzbrojonego.  Ze spożytych jaj tasiemca wylęgają się postaci larwalne (onkosfery), które przedostają się do krwi i osadzają w narządach wewnętrznych, zwłaszcza w OUN, gałce ocznej, mięśniach i w tkance podskórnej, gdzie w ciągu kilku tygodni tworzą wągry. Żywe wągry mogą przetrwać w tkankach wiele lat, ulegając z czasem zwapnieniu i w końcu obumarciu. Żywicielem ostatecznym tasiemca jest człowiek.

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: osoby pracujące przy hodowli świń oraz w ubojniach

Wągrzyca IgG (Taenia solium) – Odczyn immunoenzymatyczny  (ELISA)

Informacje o badaniu:

Badanie ELISA z antygenami larwalnymi T. solium. Przy wyniku dodatnim oraz ujemnym z objawami klinicznymi wskazane wykonanie badania potwierdzającego Western-Blot, gdyż taki wynik nie wyklucza zarażenia wągrzycą (szczególnie w przypadku pojedynczych cyst i kalcyfikacji).

Materiał: Surowica krwi żylnej. Minimalna objętość: 0,5 ml. Brak specjalnych wymagań dotyczących przygotowania pacjenta

Wągrzyca IgG  (Taenia solium)  – Potwierdzenie rozpoznania metodą WESTERN-blot  

Informacje o badaniu:

Test Western-Blot jest testem potwierdzającym zalecanym przy:

• Reaktywnym wyniku ELISA
• Podejrzeniu klinicznym z ujemnym wynikiem badania ELISA
• Różnicowania wągrzycy i bąblowicy, z którą może tworzyć reakcje krzyżowe

Western-blot z antygenami larwalnymi T. solium

Materiał: Surowica krwi żylnej lub płyn mózgowo rdzeniowy. Minimalna objętość: 0,5 ml. Brak specjalnych wymagań dotyczących przygotowania pacjenta.

Materiał: Surowica krwi żylnej lub płyn mózgowo rdzeniowy. Minimalna objętość: 0,5 ml. Brak specjalnych wymagań dotyczących przygotowania pacjenta.

Diagnostyka włośnicy

Tagi: włośnica, trichinelloza, trychinoza, Trichinella spiralis

• Włośnica IgG (Trichinella Spiralis) – Odczyn immunoenzymatyczny ELISA

Informacje o chorobie/ zarażeniu:

Włośnica to choroba wywoływana przez larwy Trichinella ( T.spiralis, T. britovi, T. nativa, T. pseudospiralis). Źródłem zarażenia jest spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa zawierającego larwy. Larwa włośnia, która osiedliła się w komórce mięśnia szkieletowego powiększa się, zwija charakterystycznie i formuje torebkę. Choroba przebiega w dwóch fazach: jelitowej (biegunka, bóle brzucha) oraz mięśniowej (gorączka, bóle mięśni, obrzęk powiek, eozynofilia). W ciężkich przypadkach może wystąpić zapalenie mięśnia sercowego oraz zapalenie mózgu.

Grupy szczególnie narażone na zarażenie: myśliwi

Włośnica IgG (Trichinella spiralis) – Odczyn immunoenzymatyczny ELISA

Informacje o badaniu:

Badanie wykonywane po wstępnym wywiadzie epidemiologicznym sugerującym spożycie mięsa wieprzowego lub dziczyzny i wystąpieniu objawów klinicznym, eozynofilii i zwiększonej aktywności enzymów mięśniowych.

Materiał: Surowica krwi żylnej. Minimalna objętość: 0,5 ml. Badanie wykonywane najwcześniej po 3–4 tygodniach od ekspozycji.