pzh@pzh.gov.pl

Podstawowe funkcje zdrowia publicznego (Essential Public Health Operations, EPHOs) – wprowadzenie

Podstawowe funkcje zdrowia publicznego EPHO

Zdrowie publiczne jest dziedziną nauki oraz praktyki – połączeniem wiedzy i działania. Dąży do zapobiegania chorobom oraz wydłużania życia w skali populacyjnej.

W Regionie Europejskim Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) przyjęto, że do podstawowych funkcji zdrowia publicznego (Essential Public Health Operations, EPHOs) należą:

  1. Nadzór nad zdrowiem i dobrostanem populacji.
  2. Monitorowanie zagrożeń zdrowotnych oraz katastrof i reagowanie na nie.
  3. Ochrona zdrowia obejmująca bezpieczeństwo środowiskowe, pracy, żywności, itp.
  4. Promocja zdrowia obejmująca działania dotyczące społecznych determinantów zdrowia i nierówności w zdrowiu.
  5. Zapobieganie chorobom, w tym wczesne wykrywanie chorób.
  6. Zapewnienie zarządzania (ang. governance) zdrowiem i dobrostanem.
  7. Zapewnienie odpowiedniej i kompetentnej kadry zdrowia publicznego.
  8. Zapewnienie trwałej struktury organizacyjnej i finansowania ZP.
  9. Rzecznictwo, komunikacja i społeczna mobilizacja dla zdrowia.
  10. Rozwijanie badań naukowych w dziedzinie zdrowia publicznego w celu prowadzenia polityki i praktyki.

Grupy podstawowych funkcji zdrowia publicznego. Źródło: WHO (2012), Cianciara D i in. (2016).

Funkcje 1-5 to funkcje wiodące (ang. core EPHOs). W tej grupie funkcje 1-2 polegają na tzw. zwiadzie epidemiologicznym, a 3-5 są głównymi świadczeniami ZP (usługami; ang. services). Realizowanie funkcji wiodących wymaga posiadania specjalistycznych kompetencji, tj. sprofilowanej wiedzy, umiejętności, a także postaw pracowników. Natomiast funkcje 6-10 zaliczono do tzw. funkcji umożliwiających (ang. enabler EPHOs), których wykonywanie wymaga kompetencji w dziedzinie ZP oraz w innych dyscyplinach.

Ciąg dalszy w następnych artykułach.

Autorzy: Katarzyna Lewtak, Dorota Cianciara, Ewa Urban, Małgorzata Gajewska, Maria Piotrowicz